బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో పనిచేసిన పింగళి వెంకయ్య, జాతాయ పతాక రూపకర్తగా ఎలా మారారు?

జాతీయ జెండా రూపకర్త పింగళి వెంకయ్య జయంతి సందర్భంగా కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా నివాళులర్పించారు. భారత గర్వానికి, ఆకాంక్షలకు ప్రతీకగా నిలిచిన త్రివర్ణ పతాక రూపకల్పనలో ఆయన చేసిన సేవలు చిరస్మరణీయమని పేర్కొన్నారు. స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలోనూ, వివిధ విజ్ఞాన రంగాల అభివృద్ధిలోనూ పింగళి వెంకయ్య చేసిన కృషి దేశ ప్రజలకు స్ఫూర్తిగా నిలుస్తుందని తెలిపారు.

పింగళి వెంకయ్య నేపథ్యం

1876 ఆగస్టు 2న కృష్ణా జిల్లా భట్లపెనుమర్రు గ్రామంలో జన్మించిన పింగళి వెంకయ్య, భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో కీలక పాత్ర పోషించడమే కాకుండా, భారతదేశ ఐక్యతకు ప్రతీకగా నిలిచిన త్రివర్ణ పతాక రూపకల్పనతో చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.

సైనికుడిగా ప్రారంభమైన ప్రయాణం

పింగళి వెంకయ్య కేవలం 19 ఏళ్ల వయసులో బ్రిటిష్ ఇండియన్ ఆర్మీలో చేరారు. దక్షిణాఫ్రికాలో జరిగిన ఆంగ్లో-బోయర్ యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. ఆ సమయంలోనే మహాత్మా గాంధీతో ఆయనకు తొలి పరిచయం ఏర్పడింది. తర్వాత గాంధీజీ ఆలోచనల ప్రభావంతో స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు.

బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి

పింగళి వెంకయ్య కేవలం స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు మాత్రమే కాదు. ఆయన బహుభాషా కోవిదుడు, భూగర్భ శాస్త్రవేత్త, వ్యవసాయ నిపుణుడు కూడా. వజ్రాలపై చేసిన పరిశోధనల కారణంగా "డైమండ్ వెంకయ్య", జపనీస్ భాషలో పాండిత్యం వల్ల "జపాన్ వెంకయ్య", జాతీయ పతాక రూపకల్పనతో **"జెండా వెంకయ్య"**గా ప్రజల్లో ప్రసిద్ధి చెందారు.

జాతీయ పతాక రూపకల్పన ఎలా జరిగింది?

భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమానికి ప్రత్యేక గుర్తింపుగా, బ్రిటిష్ జెండాకు ప్రత్యామ్నాయంగా ఒక జాతీయ పతాకం అవసరమని పింగళి వెంకయ్య భావించారు. ఈ దిశగా అనేక సంవత్సరాలు అధ్యయనం చేసి, ప్రపంచంలోని పలు దేశాల జెండాలను పరిశీలించారు.

1916లో "A National Flag for India" పేరుతో పుస్తకం ప్రచురించి వివిధ జెండా నమూనాలను ప్రతిపాదించారు. అనంతరం 1921 ఏప్రిల్ 1న విజయవాడలో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సమావేశంలో మహాత్మా గాంధీకి చరఖాతో కూడిన త్రివర్ణ పతాక నమూనాను సమర్పించారు.

ఆ నమూనాను ఆధారంగా చేసుకుని కొన్ని మార్పులు చేసిన తర్వాత, 1947 జూలై 22న రాజ్యాంగ సభ భారత జాతీయ పతాకాన్ని అధికారికంగా ఆమోదించింది. చరఖా స్థానంలో అశోక చక్రాన్ని చేర్చి నేటి త్రివర్ణ పతాకానికి రూపం ఇచ్చారు.

త్రివర్ణ పతాకం అర్థం

భారత జాతీయ పతాకంలోని ప్రతి రంగు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని ఇస్తుంది.

• కాషాయం – త్యాగం, ధైర్యం, సేవాభావానికి ప్రతీక.

• తెలుపు – శాంతి, సత్యం, పారదర్శకతను సూచిస్తుంది.

• ఆకుపచ్చ – అభివృద్ధి, వ్యవసాయం, ప్రకృతి సంపదకు ప్రతీక.

• మధ్యలోని అశోక చక్రం – ధర్మం, న్యాయం, నిరంతర పురోగతికి చిహ్నం.

సాదాసీదా జీవితమే చివరి వరకు

దేశానికి జాతీయ పతాకాన్ని అందించిన మహనీయుడైనప్పటికీ, స్వాతంత్ర్యం తర్వాత పింగళి వెంకయ్యకు తగిన గుర్తింపు, ఆర్థిక భద్రత లభించలేదు. వ్యవసాయం, ఖనిజ పరిశోధనలపై పనిచేస్తూ విజయవాడలో సాధారణ జీవితాన్ని గడిపారు. జీవిత చరమాంకంలో ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నారు. 1963 జూలై 4న ఆయన కన్నుమూశారు.

ఆలస్యంగా వచ్చిన గుర్తింపు

పింగళి వెంకయ్య సేవలను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం 2009లో ప్రత్యేక తపాలా బిళ్లను విడుదల చేసింది. ఆయన జన్మస్థలం భట్లపెనుమర్రు, విజయవాడలోని ఆయన స్మారక స్థలాల్లో ప్రతి సంవత్సరం జయంతి, వర్ధంతి సందర్భంగా నివాళులు అర్పిస్తున్నారు.