ముంబై/గోవా, అక్టోబర్ 8: భారతీయ సినీ పరిశ్రమలో తనకంటూ ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న ప్రముఖ నటుడు, దర్శకుడు నానా పటేకర్ (75) కన్నుమూశారు. గురువారం తెల్లవారుజామున గోవాలోని తన నివాసంలో ఆయన అస్వస్థతకు గురై అపస్మారక స్థితిలోకి వెళ్లారు. ఆస్పత్రికి తరలించిన అనంతరం వైద్యులు సుమారు 45 నిమిషాల పాటు CPR చేసినా స్పందించలేదు. ఉదయం 5.20 గంటలకు ఆయన మృతి చెందినట్లు వైద్యులు ధ్రువీకరించారు. 

వైద్యుల ప్రకారం కార్డియాక్ అరెస్ట్ కారణంగా ఆయన మరణించారు. అయితే మరణానికి సంబంధించిన ఇతర వైద్య వివరాలపై పోస్ట్‌మార్టం ప్రక్రియ కొనసాగుతున్నట్లు వార్తా సంస్థలు తెలిపాయి. 

చివరి రోజుల్లోనూ చురుకుగానే..

నానా పటేకర్ మరణానికి కేవలం నాలుగు రోజుల ముందు గోవాలోని డోనా పౌలాలో జరిగిన ఒక కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు. అక్టోబర్ 4న జరిగిన సమ్రాట్ క్లబ్ ఇంటర్నేషనల్ కార్యక్రమంలో ఆయన పాల్గొని ప్రసంగించారు. 

దీంతో ఆయన ఆకస్మిక మరణం సినీ వర్గాలను తీవ్ర దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సహా పలువురు ప్రముఖులు సంతాపం తెలిపారు. నానా పటేకర్‌కు ఉన్న తీవ్రత, ప్రత్యేకత, విభిన్న పాత్రలను జీవించే సామర్థ్యం తరతరాల ప్రేక్షకులకు గుర్తుండిపోతాయని మోదీ పేర్కొన్నారు. 

రంగస్థలం నుంచి వెండితెర వరకు

1951 జనవరి 1న మహారాష్ట్రలో జన్మించిన విశ్వనాథ్ పటేకర్‌నే సినీ ప్రపంచం నానా పటేకర్గా పిలిచింది. రంగస్థలంతో నటనా ప్రస్థానాన్ని ప్రారంభించిన ఆయన 1978లో వచ్చిన ‘గమన్’ చిత్రంతో సినిమాల్లోకి ప్రవేశించారు. అనంతరం హిందీ, మరాఠీ చిత్రాల్లో తనదైన ముద్ర వేశారు. AP News

ప్రారంభ దశలోనే ‘అంకుశ్’, ‘సలామ్ బాంబే!’ వంటి చిత్రాలతో ఆయన నటుడిగా గుర్తింపు పొందారు. 1989లో వచ్చిన ‘పరిందా’ ఆయన కెరీర్‌లో కీలక మలుపుగా నిలిచింది. ఈ చిత్రంలోని నటనకు ఆయన జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు అందుకున్నారు. 

‘క్రాంతివీర్’తో జాతీయ స్థాయి గుర్తింపు

నానా పటేకర్ కెరీర్‌లో అత్యంత గుర్తుండిపోయే చిత్రాల్లో ‘క్రాంతివీర్’ ఒకటి. ఇందులో ఆయన పోషించిన పాత్రకు ఉత్తమ నటుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డు లభించింది. ‘అగ్ని సాక్షి’ చిత్రానికి ఉత్తమ సహాయ నటుడిగా మరో జాతీయ అవార్డు అందుకున్నారు. మొత్తంగా ఆయన మూడు జాతీయ చలనచిత్ర అవార్డులు అందుకున్నారు. I

‘తిరంగా’, ‘అగ్ని సాక్షి’, ‘ఖామోషీ: ది మ్యూజికల్’, ‘రాజనీతి’, ‘అబ్ తక్ ఛప్పన్’, ‘నటసమ్రాట్’ వంటి చిత్రాల్లో ఆయన నటన ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకుంది. మరాఠీ చిత్రసీమలోనూ ఆయనకు విశేష గుర్తింపు లభించింది. Loksatta

‘వెల్‌కమ్’తో మరో కోణం

తీవ్రమైన, భావోద్వేగభరితమైన పాత్రలకు పేరుగాంచిన నానా పటేకర్ కామెడీలోనూ తనదైన ముద్ర వేశారు. ‘వెల్‌కమ్’ చిత్రంలో గ్యాంగ్‌స్టర్ ఉదయ్ శెట్టిగా ఆయన చేసిన నటన ప్రత్యేకంగా ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకుంది. ఆ పాత్ర ఆయనకు కొత్త తరానికి కూడా భారీగా అభిమానులను తెచ్చిపెట్టింది. 

తీవ్రమైన సంభాషణలు, విభిన్నమైన గొంతు, కళ్లతోనే భావాలను వ్యక్తపరిచే శైలి నానా పటేకర్‌కు ప్రత్యేక గుర్తింపును తెచ్చాయి. పాత్ర ఏదైనా దానిలో పూర్తిగా లీనమయ్యే నటుడిగా ఆయనకు పేరు వచ్చింది.

దర్శకుడిగానూ నానా

నానా పటేకర్ కేవలం నటుడిగానే పరిమితం కాలేదు. ‘ప్రహార్: ది ఫైనల్ అటాక్’ చిత్రానికి దర్శకత్వం వహించడంతో పాటు అందులో నటించారు. సైనికుల జీవితం, క్రమశిక్షణ, దేశభక్తి నేపథ్యంలో రూపొందిన ఈ చిత్రం ఆయన సృజనాత్మకతకు మరో కోణాన్ని చూపించింది.

పద్మశ్రీతో గౌరవం

సినీ రంగానికి చేసిన విశేష సేవలకు గుర్తింపుగా భారత ప్రభుత్వం 2013లో నానా పటేకర్‌కు పద్మశ్రీ పురస్కారం అందించింది. మూడు జాతీయ అవార్డులతో పాటు ఫిల్మ్‌ఫేర్, మరాఠీ ఫిల్మ్‌ఫేర్ అవార్డులు కూడా ఆయన అందుకున్నారు.

రైతుల కోసం మరో నానా

నానా పటేకర్ వ్యక్తిత్వంలో మరో ముఖ్యమైన కోణం ఆయన సామాజిక సేవ. మహారాష్ట్రలో రైతుల ఆత్మహత్యలు, కరువు పరిస్థితులు ఆయనను తీవ్రంగా కలచివేశాయి. ఈ నేపథ్యంలో నటుడు మకరంద్ అనాస్పురేతో కలిసి 2015లో NAAM Foundationను ప్రారంభించారు.

రైతు కుటుంబాలకు ఆర్థిక, సామాజిక సహాయం అందించడంతో పాటు కరవు ప్రాంతాల్లో నీటి సంరక్షణ, చెరువులు, కాలువల పునరుద్ధరణ, గ్రామీణాభివృద్ధి వంటి కార్యక్రమాలపై సంస్థ దృష్టి పెట్టింది.

2026 మేలో కూడా రైతుల సమస్యలపై నానా పటేకర్ మాట్లాడారు. తీవ్ర ఇబ్బందుల్లో ఉన్న రైతులు ఆత్మహత్యల వైపు వెళ్లకుండా సహాయం కోరాలని ఆయన విజ్ఞప్తి చేశారు. 

సాధారణ జీవితానికే ప్రాధాన్యం

దశాబ్దాల పాటు బాలీవుడ్‌లో కొనసాగినప్పటికీ నానా పటేకర్ తన వ్యక్తిగత జీవితంలో ఆడంబరాలకు దూరంగా ఉండేవారు. సినీ పరిశ్రమలోని గ్లామర్ కంటే గ్రామీణ జీవితం, రైతుల సమస్యలు తనను ఎక్కువగా ప్రభావితం చేశాయని ఆయన పలుమార్లు చెప్పేవారు. 

నటుడిగా తెరపై కోపం, ఆవేశం, బాధ, తిరుగుబాటు వంటి భావాలను అత్యంత సహజంగా పలికించిన నానా.. నిజ జీవితంలో మాత్రం సామాజిక సమస్యలపై స్పందించే వ్యక్తిగా నిలిచారు.

ఐదు దశాబ్దాల వారసత్వం

‘గమన్’ నుంచి ‘పరిందా’, ‘క్రాంతివీర్’, ‘ప్రహార్’, ‘సలామ్ బాంబే!’, ‘ఖామోషీ’, ‘వెల్‌కమ్’, ‘నటసమ్రాట్’ వరకు నానా పటేకర్ ప్రయాణం భారతీయ సినిమా పరిణామాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

వాణిజ్య చిత్రాల్లో ప్రేక్షకులను అలరించినా, సమాంతర సినిమాల్లో తన నటనా ప్రతిభను నిరూపించినా, రంగస్థలంపై నటించినా—ప్రతి చోటా ఆయనది ప్రత్యేకమైన శైలి. నానా పటేకర్ అనే పేరు ఒక నటుడికంటే ఒక నటనా శైలికి పర్యాయపదంగా మారింది.

75 ఏళ్ల వయసులో ఆయన మరణంతో భారతీయ సినిమా ఒక విలక్షణ నటుడిని కోల్పోయింది. అయితే ఆయన పోషించిన పాత్రలు, పలికించిన సంభాషణలు, తెరపై చూపించిన తీవ్రత—నానా పటేకర్‌ను భారతీయ ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాల్లో చిరస్థాయిగా నిలబెట్టనున్నాయి