అమరావతి: ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాజధాని అమరావతి నిర్మాణంపై ప్రముఖ అంతర్జాతీయ పత్రిక ది న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ ప్రత్యేక కథనాన్ని ప్రచురించింది.

“One Man’s Quest to Build India’s Most Livable City” పేరుతో ముజీబ్‌ మషాల్‌, హరి కుమార్‌ రాసిన ఈ కథనం.. అమరావతిని ఆధునిక భారతదేశంలో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక నగర నిర్మాణ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా అభివర్ణించింది.

ఆగస్టు 13న ప్రచురితమైన కథనం ప్రధానంగా ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు వ్యక్తిగత దృష్టి, రాజకీయ వారసత్వం, హైదరాబాద్‌ విభజన తర్వాత ఆయనలో ఏర్పడిన సంకల్పం చుట్టూ సాగింది. అమరావతి కేవలం ఒక రాజధాని నిర్మాణ ప్రాజెక్టు కాదని.. చంద్రబాబు రాజకీయ జీవితంలో ‘పునరుద్ధరణ’ (redemption), ‘వారసత్వం’ (legacy)తో ముడిపడిన ప్రాజెక్టుగా కథనం అభివర్ణించింది.

The New York Times కథనం – One Man’s Quest to Build India’s Most Livable City

25 వేల మంది కార్మికులతో నిర్మాణం

అమరావతిలో ప్రస్తుతం సుమారు 25 వేల మంది కార్మికులు నిర్మాణ పనుల్లో పాల్గొంటున్నారని న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ పేర్కొంది. రహదారులు, వంతెనలు, కాలువలు, ప్రభుత్వ భవనాలు, నివాస ప్రాంతాలు, పచ్చదనం, సైకిల్‌ మార్గాలతో కూడిన నగరాన్ని నిర్మించే ప్రణాళికలు వేగంగా అమలవుతున్నాయని వివరించింది.

నగర ప్రణాళికలో నీరు, పచ్చదనానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఇచ్చినట్లు కథనం తెలిపింది. కొత్త నగరంలో దాదాపు 60 శాతం ప్రాంతం నీటి వనరులు లేదా పచ్చదనంతో ఉండేలా ప్రణాళిక రూపొందించినట్లు పేర్కొంది. అలాగే దాదాపు 2,000 మైళ్ల సైక్లింగ్‌ మార్గాలు ఏర్పాటు చేయాలన్న ప్రతిపాదనను ప్రస్తావించింది.

‘భారతదేశంలోనే అత్యంత నివాసయోగ్యమైన నగరం’

కథనం శీర్షికలోనే అమరావతిని భారతదేశంలో అత్యంత నివాసయోగ్యమైన నగరంగా తీర్చిదిద్దాలన్న చంద్రబాబు ప్రయత్నంగా పేర్కొంది. ఆధునిక రవాణా వ్యవస్థ, పచ్చదనం, నీటి వనరులు, సైకిల్‌ ట్రాక్‌లు, టెక్నాలజీ ఆధారిత మౌలిక సదుపాయాలతో నగరాన్ని నిర్మించాలన్న లక్ష్యాన్ని వివరించింది.

అమరావతి ప్రాజెక్టులో కేవలం ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, అసెంబ్లీ, సచివాలయం వంటి పరిపాలనా భవనాలు మాత్రమే కాకుండా.. విద్య, పరిశోధన, టెక్నాలజీ, వ్యాపారం, నివాసం వంటి విభిన్న కార్యకలాపాలకు అనువైన నగరాన్ని నిర్మించాలన్న ఆలోచన ఉందని కథనం వివరించింది.

క్వాంటమ్‌ వ్యాలీపై ప్రత్యేక ప్రస్తావన

అమరావతి భవిష్యత్‌ ఆర్థిక వ్యవస్థలో టెక్నాలజీకి ఇవ్వనున్న ప్రాధాన్యాన్ని కూడా న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ ప్రస్తావించింది. నగరంలో ఏర్పాటు చేస్తున్న క్వాంటమ్‌ వ్యాలీలో భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద క్వాంటమ్‌ కంప్యూటర్‌ను ఏర్పాటు చేసే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నట్లు తెలిపింది.

దీంతో అమరావతిని కేవలం పరిపాలనా రాజధానిగా కాకుండా.. టెక్నాలజీ, పరిశోధన, ఆవిష్కరణలకు కేంద్రంగా అభివృద్ధి చేయాలన్న ప్రభుత్వ ఆలోచనకు ప్రాధాన్యం లభిస్తోంది.

హైదరాబాద్‌ కోల్పోవడం.. అమరావతి ఆవిర్భావం

అమరావతి కథను అర్థం చేసుకోవాలంటే 2014 ఆంధ్రప్రదేశ్‌ విభజనను చూడాల్సి ఉంటుందని న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ కథనం సూచిస్తుంది. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత హైదరాబాద్‌ తెలంగాణలో ఉండిపోవడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌ కొత్త రాజధానిని నిర్మించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. హైదరాబాద్‌ పదేళ్లపాటు ఉమ్మడి రాజధానిగా ఉన్నప్పటికీ, చివరకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సొంత రాజధాని అవసరమైంది.

ఈ పరిణామాన్ని చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రయాణంతో కథనం అనుసంధానించింది. 2014లో హైదరాబాద్‌ కోల్పోయిన తర్వాత విజయవాడకు వచ్చినప్పుడు అక్కడి పరిస్థితులు తనను తీవ్రంగా కలచివేశాయని మంత్రి నారా లోకేశ్‌ న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌తో చెప్పినట్లు కథనం పేర్కొంది.

లోకేశ్‌ మాటల్లో చెప్పాలంటే.. విజయవాడకు వచ్చినప్పుడు అక్కడ “It was nothing but a tin shed” అన్న భావన కలిగిందని, ఆ పరిస్థితి తమలో ఒక సంకల్పాన్ని, ఆవేశాన్ని రగిలించిందని ఆయన వివరించారు.

‘రెడెంప్షన్‌ అండ్‌ లెగసీ’

అమరావతిని చంద్రబాబు వ్యక్తిగత ‘రెడెంప్షన్‌ ప్రాజెక్ట్‌’గా కూడా కథనం అభివర్ణించింది. హైదరాబాద్‌ను ఆధునిక నగరంగా అభివృద్ధి చేయడంలో చంద్రబాబు పాత్రపై ఉన్న చర్చ నేపథ్యంలో.. అమరావతి ఆయనకు మరోసారి ఒక ప్రపంచస్థాయి నగరాన్ని నిర్మించే అవకాశం అన్న భావనను కథనం ప్రతిబింబించింది.

అదే సమయంలో ఇది ఆయన రాజకీయ వారసత్వానికి సంబంధించిన ప్రాజెక్టుగా కూడా పేర్కొంది. అంటే.. చంద్రబాబు రాజకీయ జీవితాన్ని అంచనా వేసేటప్పుడు హైదరాబాద్‌ నిర్మాణంలో ఆయన పాత్రతో పాటు అమరావతి నిర్మాణం కూడా కీలక అధ్యాయంగా నిలవాలన్న ఆయన ఆకాంక్ష ఈ ప్రాజెక్టులో కనిపిస్తోందన్నది కథనం ప్రధాన భావన.

‘స్పీడ్‌.. స్పీడ్‌.. స్పీడ్‌’

అమరావతి నిర్మాణంలో చంద్రబాబు పని తీరును వివరించేందుకు కథనం ఆయన తరచూ చెప్పే “Speed, speed, speed” అనే మంత్రాన్ని ప్రస్తావించింది. నిర్మాణ పనులు వేగంగా పూర్తి చేయాలన్న ఒత్తిడి, నిర్ణయాల అమలులో వేగం, భారీ మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టులను తక్కువ సమయంలో ముందుకు తీసుకెళ్లాలన్న లక్ష్యాన్ని ఇది ప్రతిబింబిస్తుంది.

అమరావతి నిర్మాణాన్ని పర్యవేక్షిస్తున్న అధికారులు కూడా ఈ ప్రాజెక్టును ఆధునిక భారతదేశం నిర్మాణ సామర్థ్యానికి ఒక కొత్త ప్రమాణంగా చూపించాలన్న లక్ష్యంతో పనిచేస్తున్నట్లు కథనం పేర్కొంది.

2015లో శంకుస్థాపన.. మధ్యలో నిలిచిపోయిన నిర్మాణం

అమరావతి కథ ఇక్కడితో మొదలుకాలేదు. 2014లో టీడీపీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత కొత్త రాజధాని కోసం విస్తృత ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. కృష్ణా నది తీరంలోని అమరావతి ప్రాంతాన్ని రాజధానిగా ఎంపిక చేశారు. 2015 అక్టోబర్‌ 22న ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ చేతుల మీదుగా రాజధాని నిర్మాణానికి శంకుస్థాపన జరిగింది.

తర్వాత ప్రభుత్వ భవనాలు, రహదారులు, ఐకానిక్‌ నిర్మాణాల కోసం ప్రణాళికలు రూపొందాయి. అయితే 2019లో వైఎస్సార్‌సీపీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత అమరావతి నిర్మాణం దాదాపుగా నిలిచిపోయింది. మూడు రాజధానుల ప్రతిపాదన తెరపైకి రావడంతో అమరావతి రైతులు, ప్రభుత్వాల మధ్య దీర్ఘకాలిక న్యాయపోరాటం జరిగింది.

2024 అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో టీడీపీ నేతృత్వంలోని కూటమి విజయం సాధించి తిరిగి అధికారంలోకి రావడంతో అమరావతి నిర్మాణానికి మళ్లీ ప్రాధాన్యం వచ్చింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం, ప్రపంచ బ్యాంకు, ఆసియా అభివృద్ధి బ్యాంకు తదితర సంస్థల నుంచి ఆర్థిక సహకారంతో రాజధాని నిర్మాణాన్ని పునఃప్రారంభించేందుకు చర్యలు చేపట్టింది.

2029 లక్ష్యం

చంద్రబాబు ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం 2029 నాటికి అమరావతి తొలి దశను పూర్తి చేయాలన్న లక్ష్యంతో పనిచేస్తోంది. రహదారులు, ప్రభుత్వ భవనాలు, నీటి వనరులు, డ్రైనేజీ, విద్యుత్‌, ఇతర మౌలిక సదుపాయాల నిర్మాణాన్ని సమాంతరంగా చేపడుతోంది.

అందుకే అమరావతి ఇప్పుడు కేవలం ఒక నగర నిర్మాణ ప్రాజెక్టు కాదు. చంద్రబాబు రాజకీయ జీవితానికి చివరి దశలో ఆయన తన వారసత్వంగా మిగిల్చాలనుకుంటున్న నగరం అనే రాజకీయ, చారిత్రక కోణం కూడా దీనికి ఉంది.

ఎందుకు ప్రాధాన్యం?

న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌ వంటి ప్రపంచవ్యాప్త ప్రభావం ఉన్న పత్రిక అమరావతిపై ప్రత్యేక కథనం ప్రచురించడం ద్వారా ఈ ప్రాజెక్టుకు అంతర్జాతీయ దృష్టి లభించింది. కథనం ప్రధానంగా నగర నిర్మాణం, చంద్రబాబు వ్యక్తిగత దృష్టి, హైదరాబాద్‌ తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ఎదుర్కొన్న రాజధాని సమస్య, అమరావతి భవిష్యత్‌ రూపకల్పనపై దృష్టి పెట్టింది.

అయితే అమరావతి విజయవంతమవుతుందా లేదా అన్నది చివరకు నిర్మాణ పనులు ఎంత వేగంగా, ఎంత నాణ్యతతో పూర్తవుతాయి, పెట్టుబడులు ఎంత మేరకు వస్తాయి, నగరంలో ప్రజలు, సంస్థలు, ఉద్యోగాలు ఎంత వేగంగా ఏర్పడతాయి అన్నదానిపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

అమరావతి పూర్తయితే అది ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు కొత్త రాజధాని మాత్రమే కాదు.. చంద్రబాబు నాయుడు రాజకీయ జీవితంలో హైదరాబాద్‌ తర్వాత మరో నగర నిర్మాణ ప్రయోగానికి చారిత్రక ముద్రగా నిలిచే అవకాశం ఉంది.