సెకి విద్యుత్ కొనుగోళ్లలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లింక్‌పై మిగిలిపోయిన ప్రశ్నలు

వాషింగ్టన్/అమరావతి: అదానీ గ్రూప్ చైర్మన్ గౌతమ్ అదానీపై అమెరికాలో నమోదైన క్రిమినల్ లంచం, మోసం కేసుకు ముగింపు పడింది. అమెరికా డిస్ట్రిక్ట్ జడ్జి నికోలస్ గరాఫిస్, జస్టిస్ డిపార్ట్‌మెంట్ అభ్యర్థన మేరకు కేసును కొట్టివేశారు. 

అసలు అమెరికా కేసు ఏమిటి?

2024 నవంబర్‌లో అమెరికా ప్రాసిక్యూటర్లు గౌతమ్ అదానీ, ఆయన మేనల్లుడు సాగర్ అదానీ సహా పలువురిపై అభియోగాలు నమోదు చేశారు. అమెరికా ఆరోపణల ప్రకారం, భారతదేశంలో భారీ సౌర విద్యుత్ సరఫరా ఒప్పందాలను దక్కించుకునేందుకు భారత ప్రభుత్వ అధికారులకు $250 మిలియన్లకు పైగా లంచాలు చెల్లించేందుకు కుట్ర జరిగిందని పేర్కొన్నారు. 

అదే సమయంలో అమెరికా పెట్టుబడిదారుల నుంచి నిధులు సమీకరించేటప్పుడు ఈ లంచాల పథకాన్ని దాచిపెట్టి తప్పుదోవ పట్టించారని కూడా ఆరోపించారు.

ఈ కేసులో అత్యంత కీలకమైన భాగం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సంబంధించినదే. అమెరికా కోర్టు పత్రాల ప్రకారం, మొత్తం ఆరోపించిన లంచాల్లో సుమారు $228 మిలియన్లు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన ఒక "హై-ర్యాంకింగ్ గవర్నమెంట్ ఆఫిషియల్"కు ఇవ్వడానికి ఆఫర్ చేసినట్లు ఆరోపించారు. 

ఆ అధికారిని అభియోగపత్రంలో "Foreign Official #1"గా పేర్కొన్నారు. ఆయన 2019 మే నుంచి 2024 జూన్ వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నత ప్రభుత్వ అధికారి అని మాత్రమే పత్రాల్లో పేర్కొన్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఏం జరిగింది?

అమెరికా SEC దాఖలు చేసిన సివిల్ కేసు పత్రాల్లో మరింత వివరాలు ఉన్నాయి. 2021 ఆగస్టులో గౌతమ్ అదానీ అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిని వ్యక్తిగతంగా కలిశారని SEC పేర్కొంది. ఆ సమావేశంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ SECIతో పవర్ సప్లై అగ్రిమెంట్ కుదుర్చుకోకపోవడం, దానిని కుదుర్చుకునేందుకు అవసరమైన "ఇన్సెంటివ్స్" గురించి చర్చ జరిగినట్లు ఆరోపించింది. 

అనంతరం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ సంస్థలు SECI నుంచి 7,000 మెగావాట్ల సౌర విద్యుత్ కొనుగోలు చేయడానికి ఒప్పందాలు చేసుకున్నాయని SEC పేర్కొంది.

ఇక్కడే అప్పటి ముఖ్యమంత్రి వైఎస్ జగన్‌మోహన్‌రెడ్డి పేరు రాజకీయ చర్చలోకి వచ్చింది. 2019 మే నుంచి 2024 జూన్ వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నది జగన్ కావడంతో, SEC పత్రాల్లోని "Chief Minister of Andhra Pradesh" ప్రస్తావన ఆయన హయాంలో జరిగిన సమావేశాన్ని సూచిస్తుంది. 

అయితే అమెరికా క్రిమినల్ అభియోగపత్రంలో "Foreign Official #1" పేరును వెల్లడించలేదు. 

జగన్ ప్రభుత్వం పాత్రపై వచ్చిన ఆరోపణలేమిటి?

ఈ వ్యవహారానికి సంబంధించిన కీలక పవర్ సేల్ అగ్రిమెంట్లు జగన్ ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉన్న సమయంలో జరిగాయి. SECI ప్రతిపాదించిన ఒప్పందం ద్వారా ఆంధ్రప్రదేశ్ డిస్కమ్‌లు 7,000 మెగావాట్ల విద్యుత్ కొనుగోలు చేయడానికి ముందుకు వచ్చాయి. అమెరికా SEC ఆరోపణ ప్రకారం, ఈ ఒప్పందం కుదిరేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అధికారులకు లంచం ఇవ్వడానికి అదానీ వర్గాలు సిద్ధపడ్డాయి.

తర్వాత Reuters పరిశీలన ప్రకారం, 2021 సెప్టెంబరులో ఆంధ్రప్రదేశ్ కేబినెట్ ఈ భారీ పునరుత్పాదక విద్యుత్ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించింది. ఆమోద ప్రక్రియ 57 రోజుల్లోనే పూర్తయిందని, ఆర్థిక, ఇంధన శాఖల అధికారుల అభిప్రాయాలకు విరుద్ధంగా నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు రాయిటర్స్ వార్తా సంస్థ రిపోర్టు చేసింది.

జగన్ వివరణ ఏమిటి?

అమెరికా అభియోగాలు వెలువడిన తర్వాత జగన్ ఆరోపణలను ఖండించారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ విద్యుత్ కొనుగోలు ఒప్పందం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ డిస్కమ్‌లు, కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ SECI మధ్య మాత్రమే జరిగిందని, ఇందులో అదానీ గ్రూప్ లేదా ఇతర ప్రైవేటు సంస్థలు నేరుగా భాగస్వాములు కాలేదని చెప్పారు.

అప్పటికి రాష్ట్రం యూనిట్ విద్యుత్‌కు సుమారు ₹5.10 చెల్లిస్తుండగా, SECI ఒప్పందంతో ధర ₹2.49కి తగ్గిందని జగన్ వాదించారు.

అదానీ గ్రూప్ కూడా అమెరికా ఆరోపణలను "నిరాధారం"గా కొట్టివేసింది. సంస్థ అన్ని చట్టాలు, నియంత్రణ ప్రమాణాలను పాటించిందని పేర్కొంది.

మరి అమెరికా కోర్టు ఎందుకు కేసు కొట్టివేసింది?

ఇది కేసులో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. కేసు కొట్టివేయడం అంటే అమెరికా కోర్టు లంచం ఆరోపణలు అబద్ధమని తీర్పు ఇచ్చిందని కాదు. ప్రాసిక్యూషన్‌ను కొనసాగించకూడదని అమెరికా జస్టిస్ డిపార్ట్‌మెంట్ నిర్ణయించడంతో, కోర్టు ఆ అభ్యర్థనను ఆమోదించి క్రిమినల్ కేసును ముగించింది.

జస్టిస్ డిపార్ట్‌మెంట్ కేసును కొనసాగించేందుకు మరిన్ని వనరులు కేటాయించకూడదని నిర్ణయించింది. కేసు విదేశాల్లో జరిగిన వ్యవహారాలకు సంబంధించినదని, దానిని నిరూపించడం క్లిష్టమని, అమెరికా ప్రభుత్వ ప్రాధాన్యతలు మారాయని అధికారులు పేర్కొన్నారు.

అయితే ఈ నిర్ణయాన్ని కోర్టు వెంటనే అంగీకరించలేదు. జడ్జి గరాఫిస్, ప్రభుత్వం తొలుత ఇచ్చిన వివరణ తగినంతగా లేదని అభిప్రాయపడి, కేసు ఎందుకు ఉపసంహరించుకోవాలనుకుంటున్నారో మరింత వివరించాలని జస్టిస్ డిపార్ట్‌మెంట్‌ను ఆదేశించారు.

$10 బిలియన్ పెట్టుబడి హామీపై కూడా ప్రశ్నలు

కేసు ఉపసంహరణ నేపథ్యంలో అదానీ అమెరికాలో $10 బిలియన్ల పెట్టుబడి హామీ ఇచ్చిన విషయం కూడా కోర్టు దృష్టికి వచ్చింది. జడ్జి, కేసు ఉపసంహరణకు సంబంధించి ఏదైనా "quid pro quo" ఉందా అనే అంశంపై అదానీ నుంచి ప్రమాణపూర్వక సమాధానం కోరారు. అదానీ అటువంటి ఒప్పందం లేదా హామీ తనకు తెలియదని అఫిడవిట్‌లో తెలిపారు.

చివరికి కోర్టు క్రిమినల్ కేసును కొట్టివేసింది. అయితే జస్టిస్ డిపార్ట్‌మెంట్ కేసును ఉపసంహరించుకోవడంలో అనుసరించిన విధానంపై న్యాయమూర్తి చేసిన వ్యాఖ్యలు ఈ వ్యవహారాన్ని పూర్తిగా వివాదరహితం చేయలేదు.

ఇప్పుడు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రశ్న ఏమిటి?

అమెరికా క్రిమినల్ కేసు ముగిసినప్పటికీ, జగన్ ప్రభుత్వ హయాంలో కుదిరిన 7,000 మెగావాట్ల SECI పవర్ ఒప్పందానికి సంబంధించిన పరిపాలనా నిర్ణయాలు, ధర, ఒప్పంద ప్రక్రియ, అధికారుల పాత్ర వంటి అంశాలు స్వతంత్రంగా పరిశీలించాల్సిన ప్రశ్నలుగానే మిగిలాయి.

ఇప్పటికే ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు కూడా ₹2.49 యూనిట్ ధరకు సంబంధించిన SECI ఒప్పందంపై దాఖలైన పిటిషన్లలో, ఇతర రాష్ట్రాలకు అదే సమయంలో ఏ ధరకు విద్యుత్ సరఫరా చేశారో వివరాలు సమర్పించాలని SECIని ఆదేశించింది. ఈ వ్యవహారంపై రాష్ట్రంలో పరిపాలనా, రాజకీయ చర్చ కొనసాగుతోంది.